Röle / Termikler

Buzdolabının arkasından birkaç dakikada bir "tık" sesi geliyor, kompresör bir an uğulduyor ve sonra susuyor. İçerisi ise giderek ısınıyor. Bu tablo, çoğu zaman kompresörün "yandığı" şeklinde yorumlanır. Oysa bu belirtilerin en yaygın nedeni, kompresörün yan tarafına takılı olan iki küçük parçadır: kalkış rölesi ve termik. Bu parçalar kompresöre göre çok daha ucuzdur, değişimleri gaz devresine dokunmayı gerektirmez ve çoğu zaman buzdolabını yeniden çalışır hale getirir. Röle ve termikler kategorisinde, buzdolabı ve derin dondurucu kompresörleri için bu parçaları bulabilirsiniz.

Röle Ne İşe Yarar?

Buzdolabı kompresörlerindeki motorun iki sargısı vardır: çalışma sargısı ve yol verme (kalkış) sargısı. Kompresör hareketsizken ilk dönüşü başlatmak için kalkış sargısının kısa bir süre devreye girmesi gerekir. Motor dönmeye başladıktan sonra ise bu sargının devreden çıkması şarttır; aksi halde aşırı ısınır. Bu açma-kapama işini kalkış rölesi yapar.

Modern buzdolaplarında çoğunlukla PTC röle kullanılır. PTC, soğukken akımı kolayca geçiren, ısındıkça direnci hızla yükselen bir seramik elemandır. Kompresör çalıştığı anda PTC'den akım geçer ve kalkış sargısı devreye girer; PTC birkaç saniyede ısınır ve akımı keserek sargıyı devreden çıkarır. Eski modellerde ise bobinli (akım tipi) mekanik röleler kullanılır.

Termik Ne İşe Yarar?

Termik, kompresörü aşırı akım ve aşırı ısınmaya karşı koruyan bir emniyet parçasıdır. İçinde ısındıkça bükülen bir bimetal disk bulunur. Kompresör sıkışır ya da normalden fazla akım çekerse termik ısınır, devreyi keser ve "tık" sesi duyulur. Soğuduğunda devreyi tekrar kapatır ve kompresör yeniden çalışmayı dener. Bu döngü, kompresörün yanmasını önler.

Arıza Belirtileri

• Birkaç dakikada bir tık sesi, ardından kısa uğultu: Kompresör kalkış yapamıyor, termik devreyi kesiyor. Röle arızalı olabilir.
• Kompresör hiç ses çıkarmıyor, iç lamba yanıyor: Termik açık konumda kalmış, röle tamamen arızalı veya termostat kesiyor olabilir.
• Röle çevresinde yanık kokusu veya kararma: PTC eleman veya kontaklar yanmış.
• Röle sallandığında içinden tıkırtı sesi geliyor: PTC seramik parçası kırılmış olabilir.
• Elektrik kesintisinden sonra buzdolabı çalışmıyor: Voltaj dalgalanması röle veya termiği etkilemiş olabilir.

Önce Bunları Kontrol Edin

Röle ve termik almadan önce birkaç basit kontrol yapın. Termostat ayarının en düşük konumda (kapalı) olmadığından emin olun. Buzdolabının bağlı olduğu prizde başka bir cihazla elektrik olup olmadığını test edin. Buzdolabının arkasındaki kondanser tozla kaplıysa ve oda çok sıcaksa, kompresör aşırı ısınıp termiği attırabilir; bu durumda kondanseri temizlemek ve havalandırmayı sağlamak sorunu çözebilir.

Doğru Röle ve Termiği Seçmek

Röle ve termik, kompresörün gücüne ve tipine göre seçilmelidir. Yanlış bir röle kompresörün kalkış yapamamasına, yanlış bir termik ise kompresörün korunmamasına ya da gereksiz yere kesilmesine neden olur. Dikkat edilmesi gerekenler:

• Kompresör modeli: Kompresörün üzerindeki etikette yazan model kodu en güvenilir referanstır.
• Röle tipi: PTC veya mekanik; pin sayısı ve kompresör pimlerine geçme şekli.
• Termik değeri: Termiğin açma akımı ve sıcaklığı kompresörün gücüne uygun olmalıdır.
• Kondansatör: Bazı kompresörlerde röleye bağlı bir çalışma veya kalkış kondansatörü bulunur; değeri (µF) aynı olmalıdır.

Evrensel röle-termik setleri birçok kompresörle uyumludur, ancak kompresör gücüne uygun seti seçmek gerekir.

Değişim Nasıl Yapılır?

1. Buzdolabının fişini çekin ve kompresöre arkadan ulaşın.
2. Kompresörün yan tarafındaki plastik kapağı (klips veya tel ile tutturulur) çıkarın.
3. Röle ve termiğin kablo bağlantılarını fotoğraflayın.
4. Röleyi kompresörün pimlerinden düz bir şekilde çekerek çıkarın; eğik çekmek pimlere zarar verebilir.
5. Yeni röle ve termiği aynı konumda takın, kabloları bağlayın ve kapağı kapatın.

Fişi takmadan önce buzdolabının en az birkaç dakika kapalı kaldığından emin olun. Kompresörün iç basıncının dengelenmesi kalkışı kolaylaştırır.

Sık Sorulan Sorular

Röle değiştirdim ama kompresör yine çalışmıyor, neden?

Termostat, elektronik kart veya kompresörün kendisi arızalı olabilir. Kompresör sargıları multimetreyle ölçülerek kontrol edilebilir; sargı kopuksa veya gövdeye kaçak varsa kompresör değişimi gerekir ve bu işlem gaz şarjı gerektirdiği için bir soğutma teknisyeninin işidir.

Fişi çekip hemen geri takmak kompresöre zarar verir mi?

Kompresör durduktan hemen sonra içindeki basınç henüz dengelenmemiştir ve yeniden kalkış yapmakta zorlanır. Bu durumda termik devreyi keser. Fişi çektikten sonra en az beş dakika beklemeniz kompresörü korur.

Diğer buzdolabı parçaları nerede?

Fan motorları için buzdolabı motorları, termostatlar için termostatlar ve sensörler sayfalarına göz atabilirsiniz.